"Jigsaw pazl" diýlip atlandyrylýan pazl oýny tutuş suraty köp bölege bölýär, tertibi bozýar we ony asyl surata gaýtadan ýygnaýar.
Biziň eýýamymyzdan öňki I asyrda Hytaýda tangram diýlip hem atlandyrylýan pazl bardy. Käbir adamlar munuň adamzat taryhyndaky iň gadymy pazldygyna ynanýarlar.
Pazlyň häzirki zaman düşünjesi 1860-njy ýyllarda Angliýada we Fransiýada döräpdir.
1762-nji ýylda Fransiýada Dima atly karta söwdagäri kartany köp böleklere bölüp, ony satuw üçin pazl ýasamak isledi. Netijede, satuw möçberi tutuş kartanyň möçberinden onlarça esse köp boldy.
Şol ýyl Britaniýada çaphana işgäri Jon Spilsberi güýmenje üçin pazl oýlap tapdy, bu hem iň irki häzirki zaman pazlydyr. Onuň başlangyç nokady hem kartadyr. Ol Britaniýanyň kartasynyň nusgasyny stoluň üstüne goýdy, kartany her bir ýeriň gyrasyna kiçijik böleklere böldi we soňra adamlaryň tamamlamagy üçin ony sepdi. Elbetde, bu uly girdeji getirip biljek gowy pikir, ýöne Spilsberiniň öz oýlap tapyşynyň meşhur bolmagyna mümkinçiligi ýok, sebäbi ol diňe 29 ýaşynda aradan çykdy.
1880-nji ýyllarda tapmaçalar kartalaryň çäklendirmelerinden çykyp başlady we köp taryhy temalary goşdy.
1787-nji ýylda iňlis William Darton William Basyp alyjydan başlap, III Jorja çenli ähli iňlis patyşalarynyň portretlerini öz içine alýan tapmaçany çap etdi. Bu tapmaçanyň, elbetde, bilim beriş funksiýasy bar, sebäbi ilki bilen yzygiderli patyşalaryň tertibini anyklamaly.
1789-njy ýylda iňlis Jon Uollis peýzaž tapmaçasyny oýlap tapdy we ol indiki tapmaça dünýäsinde iň esasy tema boldy.
Şeýle-de bolsa, şu onýyllyklarda bu tapmaça hemişe baýlar üçin oýun bolup geldi we ony adaty adamlaryň arasynda giňden ýaýratmak mümkin däldi. Sebäbi örän ýönekeý: Tehniki meseleler bar. Köpçülikleýin mehanizirlenen önümçiligi amala aşyrmak mümkin däldi, ony el bilen çyzmaly, reňklemeli we kesmelidi. Bu çylşyrymly prosesiň ýokary bahasy tapmaçanyň bahasyny adaty işçileriň bir aýlyk aýlygyna deňleşdirýär.
XIX asyryň başlaryna çenli tehnologiki ösüş boldy we pazllar üçin uly möçberli senagat önümçiligi gazanyldy. Şol uly pazllar geçmiş zamana öwrüldi we ýeňil bölekler bilen çalşyryldy. 1840-njy ýylda nemes we fransuz önüm öndürijileri pazly kesmek üçin tikiş maşynyny ulanmaga başladylar. Materiallar babatda mantar we karton agaç kagyzynyň ornuny tutdy we bahasy ep-esli azaldy. Şeýlelikde, pazllar hakykatdanam meşhurdyr we dürli synplar tarapyndan ulanylyp bilner.
Başgaçaklar syýasy propaganda üçin hem ulanylyp bilner. Birinji Jahan urşy döwründe söweşýän iki tarap hem öz esgerleriniň batyrlygyny we tutanýerliligini suratlandyrmak üçin başgaçalary ulanmagy halaýardylar. Elbetde, täsire ýetmek isleseňiz, häzirki wakalardan habarly bolmaly. Häzirki wakalardan habarly bolmak isleseňiz, başgaçagy çalt ýasamaly, bu bolsa onuň hilini örän gymmat, bahasyny bolsa örän arzan edýär. Ýöne her niçigem bolsa, şol döwürde başgaçaklar gazetler we radio stansiýalary bilen deň derejede mahabatlandyrmagyň bir usulydy.
1929-njy ýyldaky ykdysady krizisden soňky Beýik Depressiýa döwründe-de tapmaçalar meşhurdy. Şol döwürde amerikanlar gazet kiosklaryndan 25 sente 300 bölekli tapmaça satyn alyp bilýärdiler, soňra bolsa tapmaça arkaly durmuşyň kynçylyklaryny unudyp bilýärdiler.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 22-nji noýabry
